ΑΝΘΡΩΠΟΣ & ΤΕΧΝΕΣ

Aπό την Αναγέννηση και μετά η παράλληλη ανάπτυξη του ανθρώπου σε όλες τις τέχνες και τις επιστήμες θεωρήθηκε ως η μόνη δυνατότητα να αναπτυχθεί το ιδεώδες του οικουμενικού ανθρώπου.

Στην επόμενη επανάσταση του ανθρωπίνου πνεύματος, το Διαφωτισμό, η ιδέα του ολοκληρωμένου ανθρώπου, πολίτη και σκεπτόμενου όντος θεωρήθηκε ότι μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από μια σφαιρική παιδεία.

Στην πιο σύγχρονη εποχή μελετήθηκε συστηματικά η ανθρώπινη νόηση. Η Πλατωνική ιδέα ότι η εκπαίδευση μπορεί να επιτευχθεί μέσα από το παιχνίδι υλοποιήθηκε με τις συστηματικές προσπάθειες της Maria Montessori, στο σύστημα της οποίας δίδεται μεγάλη σημασία στις τέχνες, στα φυσικά υλικά και στην περιφρούρηση της αυτοσυγκέντρωσης.

Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν οι έννοιες της «συναισθηματικής νοημοσύνης» από τον Daniel Goleman καθώς και της «κοινωνικής νοημοσύνης» από τον Edward Thorndike. Αυτά τα είδη νοημοσύνης, που θεωρούνται πλέον ανώτερου επιπέδου από την κοινή νοημοσύνη (IQ), αναπτύσσονται κατά κύριο λόγο μέσα από τις τέχνες.

Παράλληλα καταδείχθηκε ο πλούτος των δυνατοτήτων ανάπτυξης της αντίληψης μέσω της εμπλοκής με τις τέχνες από τον Rudolf Arnheim.

Στην σημερινή εποχή οι εργασίες αυτές αλλά και άλλες υψηλότερου επιπέδου αντικαθίστανται με ταχύτατους ρυθμούς από ρομπότ. Συνεπώς, ο εκπαιδευόμενος άνθρωπος του σήμερα θα πρέπει να μεγιστοποιήσει τις ικανότητες δημιουργικότητας και οραματισμού που διαθέτει αντί να ανταγωνίζεται τα ρομπότ.

Οι καθηγητές παγκοσμίως θεώρησαν ότι αυτές οι ιδιαζόντως ανθρώπινες ικανότητες μπορούν να αναπτυχθούν μέσω των τεχνών, και της εμπλοκής με διαφόρων ειδών κατασκευές.

Το εκπαιδευτικό σύστημα παγκοσμίως οδεύει ταχύτατα προς μια θεμελιώδη μεταστροφή στην οποία η θέση των τεχνών είναι κυρίαρχη.

Παράλληλα έχει μελετηθεί συστηματικά ότι η διαρκής εμπλοκή με υπολογιστές και εικονικές πραγματικότητες δημιουργεί μονομέρεια και εθισμό που καταστρέφει τις κοινωνικές δεξιότητες του ανθρώπου.

Εν αντιθέσει, ένα παιδί που μαθαίνει να παίζει πιάνο στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση μπορεί αργότερα με μεγάλη ταχύτητα να ανταποκριθεί στην εκμάθηση υπολογιστών όταν αυτό χρειαστεί.

Η πρωτοπορία στην εκπαίδευση δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην εισαγωγή νέων εργαλείων αλλά πρέπει να προκύπτει από βαθύτερο στοχασμό και γνώση.

Ιάκωβος Ποταμιάνος
Κοσμήτορας της Σχολής Καλών Τεχνών ΑΠΘ