ΤΑ ΩΦΕΛΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η Μουσική Εκπαίδευση ωφελεί

1. στην ανάπτυξη και βελτίωση της μνήμης
2. της προσωρινής χωρικής λογικής (Spatial-temporal reasoning),
3. της χωροχρονικής αντίληψης (Spatial-time intelligence),
4. της χωρικής αναγνώρισης (spatial-recognition),
5. της γνώσης και της μάθησης.
6. στις διανοητικές ικανότητες
7. στο δείκτη νοημοσύνης των ατόμων, αλλά και
8. στο συναίσθημα.

Ο Gardner μέσα από την θεωρία του για τις οκτώ διαφορετικές ευφυΐες, μία από τις οποίες είναι και η μουσική, που τελικά συντελούν στην ικανότητα αντίληψης και αντίδρασης ενός ατόμου στα διάφορα ερεθίσματα που προσλαμβάνει από το περιβάλλον του, δημιουργεί σημαντική βάση για την αναγκαιότητα της μουσικής εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με τον Eisner οι τέχνες γενικότερα ενεργοποιούν λειτουργίες της σκέψης που μπορούν να βοηθήσουν το άτομο στη βελτίωση της καθημερινότητάς του, αφού προάγουν τη δημιουργικότητα, την δυνατότητα επίλυσης προβλημάτων και τον αυτοέλεγχο.

Σύμφωνα με τον Bruner η διδασκαλία της σκέψης για την αναγνώριση και επίλυση προβλημάτων πρέπει να γίνεται μέσα από πολλά γνωστικά πεδία και στόχος αυτής της διδασκαλίας είναι να μπορούν οι μαθητές να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις που πήραν μέσα από το σχολείο και σε εξωσχολικά περιβάλλοντα.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η μουσική ακρόαση αποτελεί σημαντικό και αναπόσπαστο μέρος της μουσικής εκπαίδευσης, οι συγγραφείς θεωρούν ότι οι έρευνες που αναφέρονται στα οφέλη της μουσικής ακρόασης θα πρέπει να μελετηθούν παράλληλα με τις έρευνες που αναφέρονται σε αυτά της μουσικής εκπαίδευσης, θεωρώντας ότι η μουσική ακρόαση αποτελεί στην ουσία το πρώτο μάθημα, την εισαγωγή δηλαδή στη μουσική εκπαίδευση.

Το 1993 μία ερευνητική ομάδα αποτελούμενη από τους Gordon Shaw, Frances Rauscher και Katherine Ky δημοσίευσε στο έγκυρο μουσικό περιοδικό «Nature» που εκδίδεται στην Καλιφόρνια, μία έρευνα σχετικά με τη σχέση που έχει η μουσική του Mozart και πιο συγκεκριμένα η ακρόαση της σονάτας του Mozart Κ.448, με την γνωστική ικανότητα μαθητών και σπουδαστών.

Οι τομείς στους οποίους έχει ερευνηθεί και αποδειχθεί ότι η συγκεκριμένη μουσική έχει βοηθήσει τους μαθητές και σπουδαστές είναι η μνήμη, η προσωρινή χωρική αντίληψη (spatial-temporal reasoning), χωρική απεικονιστική αντίληψη (spatial-recognition reasoning), ο δείκτης ευφυΐας, καθώς επίσης η συμπεριφορά των ατόμων.

ΜΝΗΜΗ
 
Στις μέρες μας η μουσική χρησιμοποιείται σε όλο τον κόσμο σαν άριστο εκπαιδευτικό εργαλείο για την βελτίωση της μνήμης και άλλων μαθησιακών διαδικασιών.

Ψυχολόγοι στο Hong Kong κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ενασχόληση με τη μουσική κατά τη παιδική ηλικία των ατόμων μπορεί να βοηθήσει στις επιδόσεις τους σε τεστ προφορικής μνήμης σε σχέση με τους συνομηλίκους τους, οι οποίοι δεν έχουν ασχοληθεί με τη μουσική εκμάθηση κάποιου οργάνου.

Πιο συγκεκριμένα, βρέθηκε ότι η μνήμη για τις λέξεις ήταν αυξημένη κατά πολύ σε αγόρια που είχαν λάβει μουσική εκπαίδευση τουλάχιστον 6 ετών πριν από την ηλικία των 12, έναντι άλλων που δεν είχαν λάβει μέρος ποτέ σε κάποιο μάθημα εκμάθησης μουσικού οργάνου.

Δηλαδή, όταν τους ζητήθηκε να ανακαλέσουν λέξεις που τους διάβαζαν από μία λίστα, οι μουσικά εκπαιδευμένοι μαθητές είχαν πολύ καλύτερη απόδοση.

Επίσης παρατηρήθηκε ότι η περιοχή του εγκεφάλου που βρίσκεται πίσω από το αριστερό αυτί (παρεγκεφαλίδα) και σχετίζεται μεταξύ άλλων με την επεξεργασία της μνήμης είναι μεγαλύτερη στους μουσικούς.

Παρόμοιες έρευνες έχουν δείξει ότι παιδιά κατάφεραν μέσω ετήσιων μαθημάτων μουσικής να βελτιώσουν τη μνήμη τους όπως η έρευνα του Wilson που αναφέρεται συγκεκριμένα σε παιδιά που είχαν ασχοληθεί με τη μουσική εκτέλεση.

Όλα τα παραπάνω απορρέουν από τη σχέση που έχει η μουσικότητα με το λιμβικό σύστημα, δηλαδή το μηχανισμό σύνδεσης αισθητηρίων ερεθισμάτων και οργανικών αντιδράσεων το οποίο εμπλέκεται μεταξύ άλλων και με τη μνήμη.

Στα πειράματα και τις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν για να μελετήσουν το Mozart effect και τη σχέση του φαινομένου με τη μνήμη χρησιμοποιήθηκε η Σονάτα Κ. 448 για δύο πιάνα σε Ρε μείζονα του Mozart.

ΧΩΡΙΚΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ
Οι έρευνες οι οποίες συνδέονται άμεσα με το Mozart effect αποδεικνύουν αδιάψευστα ότι η μουσική ενασχόληση είτε γίνεται μέσω της εκμάθησης μουσικού οργάνου μπορεί να αυξήσει σε μεγάλο ποσοστό την προσωρινή χωρική αντίληψη σε παιδιά και μεγάλους και την μόνιμη χωροχρονική αντίληψη.

Το γεγονός αυτό προέρχεται από το ότι μουσική και χωροχρονική αντίληψη χρησιμοποιούν αμφότερες το δεξί ημισφαίριο του εγκεφάλου και μάλιστα παρατηρούνται κοινά νευρολογικά χαρακτηριστικά μεταξύ τους.

Σε συνέχεια του παραπάνω πειράματος, η Frances Rauscher ανακάλυψε ότι προκάλεσε την αύξηση της χωρικής ευφυΐας σε μη μουσικούς κατά 27%.

Στο πείραμα συμμετείχαν τριανταέξι φοιτητές οι οποίοι χωρίστηκαν σε 3 υπο- ομάδες όπου η πρώτη άκουσε για δέκα λεπτά μόνο την Σονάτα του Μότσαρτ, η δεύτερη μια κασέτα χαλάρωσης και η Τρίτη δεν άκουσε τίποτα.

Οι φοιτητές έπρεπε σύμφωνα με τη δοκιμασία δανεισμένη από το τεστ νοημοσύνης Stanford-Binet να «ξεδιπλώσουν» νοερά και να επιλέξουν τη μορφή που θα έπαιρνε ένα κομμάτι χαρτί το οποίο είχε διπλωθεί πολλές φορές και κοπεί σε διάφορα σχήματα με ψαλίδι.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι φοιτητές που άκουσαν για δέκα λεπτά την Σονάτα του Mozart παρουσίασαν αύξηση της χωρικής τους αντίληψης, που έπειτα από μέτρηση του καθηγητή ψυχολογίας Russle Fernald από το Stanford, ανέρχεται κατά μέσο όρο τουλάχιστον 10 μονάδες ψηλότερα από ότι πριν ακούσουν την συγκεκριμένη Σονάτα.

Μελέτη πάλι από τους Frances Rausher και Gordon Shaw στο Irvine University of California που παρουσιάστηκε το 1994 αυτή τη φορά όμως σε παιδιά προσχολικής ηλικίας που ημερησίως παρακολουθούσαν μαθήματα πληκτροφόρου μουσικού οργάνου για 10-15 λεπτά, αναφέρει ότι τα παιδιά αυτά παρουσίασαν κατά 80% υψηλότερη χωρική ικανότητα από τους μαθητές που δεν έλαβαν κανένα μάθημα μουσικής.

Υπάρχουν περίπου 15 ακόμα πειράματα παρεμφερή με τα παραπάνω, με δείγμα 700 παιδιών από 3-12 ετών, τα οποία έχουν πραγματοποιηθεί σε διάστημα από 4 εβδομάδων έως και 2 ετών.

Τα πειράματα αυτά αναφέρουν τη συμβολή της ενεργής εκμάθησης μουσικού οργάνου στην προσωρινή χωρική αντίληψη, κυρίως στις ηλικίες 3-5 ετών και όταν τα μαθήματα είναι ατομικά.

Σε άλλο πείραμα παιδιά χωρίστηκαν σε 4 ομάδες και για 8 μήνες η μία ομάδα ασχολήθηκε με εκμάθηση εκτέλεσης πληκτροφόρου μουσικού οργάνου, η δεύτερη με μαθήματα τραγουδιού, η τρίτη με μαθήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών και η τέταρτη δεν έλαβε κανένα επιπλέον μάθημα.

Μετά τους 8 μήνες μόνο τα παιδιά που έλαβαν μαθήματα εκμάθησης μουσικού οργάνου παρουσίασαν βελτίωση στη προσωρινή χωρική αντίληψη (spatial- temporal reasoning) ακόμα και μετά τη λήξη των μαθημάτων.

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ
 
Ο δρόμος για την ορθότερη ανάπτυξη και εκπαίδευση των παιδιών γίνεται μέσω των ευχάριστων εμπειριών και των συναισθημάτων.

Είναι αποδεδειγμένο ότι τα παιδιά θυμούνται πολύ καλύτερα και για μεγαλύτερο διάστημα γνώσεις και έννοιες οι οποίες είναι διαποτισμένες με θετικά συναισθήματα.

Παρεμφερής είναι και η άποψη των Hallam και Schellenberg, των οποίων η έρευνα σχετικά με το Mozart effect έχει προαναφερθεί.

Υποστηρίζουν ότι οι εγκεφαλικές δραστηριότητες των παιδιών ενισχύονται έπειτα από την ακρόαση της αγαπημένης τους μουσικής και αυτό έχει απόλυτη σχέση με το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης ακρόασης παρατηρείται αύξηση στα επίπεδα αφύπνισης και συγκέντρωσης τους.

Δημοσιευμένο άρθρο απ’ τον καθηγητή μουσικής ψυχολογίας Petr Janata στο περιοδικό Science το 2002 επιβεβαιώνει ότι η μουσική προάγει μεγαλύτερη σύνδεση μεταξύ δεξιού και αριστερού ημισφαιρίου του εγκεφάλου και ανάμεσα στις περιοχές του εγκεφάλου που ευθύνονται για τα συναισθήματα.

 
ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ & ΔΕΙΚΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ
 
Η μουσική εκπαίδευση των παιδιών ενισχύει την νοητική τους ανάπτυξη αλλά και τις ικανότητες σκέψης.

Σε πολλά πειράματα αποδεικνύεται ότι η μουσική κάνει τους ανθρώπους εξυπνότερους, αυξάνει τον δείκτη νοημοσύνης τους, βελτιώνει την απόδοση τους στα τεστ δεξιοτήτων και αυξάνει την ποσότητα φαιάς ουσίας του εγκεφάλου.

Ο Gardner με την θεωρία του για την πολλαπλή νοημοσύνη αναφέρει ότι η μουσική πράγματι αναπτύσσει τόσο τη μουσική νοημοσύνη όσο και τις υπόλοιπες νοημοσύνες.

Η ομάδα των Rauscher & Shaw και των συνεργατών τους με την δημοσίευση της έρευνάς τους σχετικά με το «Mozart effect» παρουσιάζουν και αυτοί την στενή σχέση της μουσικής με κάποιες όψεις της ευφυΐας.

Στο πείραμα με τις 3 υπο-ομάδες από σύνολο 36 φοιτητών και τα τρία διαφορετικά ηχητικά ερεθίσματα που έλαβε η κάθε μία (Σονάτα Mozart, κασέτα χαλάρωσης ή απόλυτη σιωπή) πριν πραγματοποιήσουν τεστ μνήμης με αριθμούς, ο δείκτης νοημοσύνης των φοιτητών που άκουσαν Mozart βρέθηκε να είναι κατά 8-9 μονάδες υψηλότερος από των άλλων δύο ομάδων.

Το ίδιο πείραμα όταν πραγματοποιήθηκε σε παιδιά σχολικής ηλικίας έδειξε ότι τα παιδιά είχαν ακόμα μεγαλύτερη πρόοδο από τους ενήλικες.

Σε σειρά μελετών βασισμένων στη μουσική εκπαίδευση που πραγματοποιήθηκε από τους Altenmüller και Gruhn του 2000 αποδείχθηκε ότι η ταχύτητα διανόησης μουσικά εκπαιδευμένων παιδιών αντιστοιχούσε στη ταχύτητα διανόησης παιδιών μεγαλύτερης ηλικίας κατά δύο έτη.

 
Μελέτες αποδεικνύουν αύξηση του δείκτη νοημοσύνης κατά 10 έως και 30 βαθμούς σε παιδιά προσχολικής ηλικίας που λάμβαναν μαθήματα μουσικής, τα οποία όταν έφτασαν στην ηλικία των 15 ετών είχαν κατά πολύ ψηλότερη βαθμολογία έναντι των παιδιών που δεν είχαν λάβει μαθήματα.

Νεότερη έρευνα του E.Glenn Schellenberg αναφέρει επίσης την άμεση σχέση της μουσικής εκπαίδευσης σε παιδιά και νέους με την αύξηση του δείκτη νοημοσύνης.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s